ئه‌رخه‌میدس و وه‌سێتنامه‌یه‌كی سه‌یر

Domenico-Fetti_Archimedes_1620

ئه‌رخه‌میدس كه‌ له‌دایكبووی سه‌رقۆسته‌یه‌ كه‌ سه‌ر به‌ دورگه‌ی سیسیلیا ( سه‌ر به‌ ئیتالیایه‌ ئێستا) وه‌  له‌نێوان ساڵه‌كانی 278 بۆ 212 پێش زاینیدا ژیاوه‌، له‌ سه‌رده‌می خۆیدا زیاتر به‌ داهێنانه‌ ئه‌ندازیاری و فزیكیه‌كانی ناسراوتر بوو وه‌ك له‌ كاره‌ بیركاریه‌كانی كه‌ به‌دڵنیایه‌وه‌ ئه‌و خۆی به‌ بیركاریزان  ده‌زانی. ئه‌رخه‌میدس زۆر شانازی به‌و سه‌لماندنه‌وه‌ ده‌كرد كه‌ بۆ قه‌باره‌ی گۆیه‌كی ( تۆپێكی خر) دۆزیبوه‌وه‌ كه‌ ده‌یكرده‌ دوو له‌سه‌ر سێیی قه‌باره‌ی ئه‌و لووله‌كه‌ی كه‌ ئه‌و گۆیه‌ی تیادا په‌ستێنراوه‌، واته‌ گه‌ر به‌شێوه‌ بیركاریه‌كه‌ ئه‌م فۆرموله‌یه‌ بنووسین ئه‌وا ده‌كاته‌:-

\frac{4}{3} \pi r^{3}

:، وه‌ له‌م وێنه‌یه‌ی خواره‌وه‌دا په‌یوه‌ندی نێوان گۆیه‌كه‌ و لوله‌كه‌ خراوه‌ته‌ ڕوو :-

Esfera_Arquímedes

ئه‌رخه‌میدس هێنده‌ دڵی به‌م دۆزینه‌وه‌ی خۆش بوو كه‌ داوایكردبوو كه‌ هێڵكاری شێوه‌ گۆییه‌ك و لووله‌كیك له‌سه‌ر كێلی قه‌بره‌كه‌ی بنه‌خشێنن.

 

سه‌رچاوه‌: Mackenzie, Dana. “The Universe in Zero Words.”

Advertisements

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s