پارادۆكسی دادگاكه‌

SC wikimedia-thumb-600x350-20868

وه‌رگێرانی:ڕێبین قادر

پارادكۆسی دادگاكه‌ مێژوویه‌كی زۆر كۆنی هه‌یه‌، هه‌ندێك ده‌ڵێن ئه‌م كێشه‌ لۆجیكیه‌ سه‌رچاوه‌كه‌ی ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ گریكه‌ كۆنه‌كان. وه‌ وای ده‌گێڕنه‌وه‌ كه‌  پارادكۆسه‌كه‌ له‌ نێوان سۆفیستێكی یۆنانیه‌ به‌ناویپرۆتاگۆره‌س (Protagoras)      ,وه‌ قوتابیه‌كی به‌ناوی ئیۆسالۆس (Euathlus) پارادۆكسه‌كه‌ به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌یه‌:

پرۆتاگۆره‌س وانه‌ی یاسا به‌ قوتابیه‌كانی ده‌ڵێت، وه‌ زۆرێك له‌ قوتابیه‌كان له‌ناویاندا ئیۆسالۆس پاره‌ی ئه‌وه‌ی نیه‌ بیدات به‌ مامۆستاكه‌ی بۆیه‌ پرۆتاگۆره‌س گرێبه‌ستێك ده‌كات له‌گه‌ل ئیۆسالۆس كه‌ به‌م جۆره‌یه‌:

هه‌ر كاتێك له‌ دادگا یه‌كه‌م كه‌یست برده‌وه‌ ئه‌و كاته‌ حه‌قده‌ستی وانه‌بێژیه‌كه‌م بده‌رێ.

ڕۆژان دێت و تێده‌په‌رێت و ئیسالۆس خوێندنه‌كه‌ی ته‌واو ده‌كات و مرۆڤێكی زۆر سه‌ركه‌وتووی پرۆفیشناڵی لێده‌رده‌چێت به‌لام كاری دادگا ناكات، واته‌ هیچ كه‌یسێك له‌ دادگا ناباته‌وه‌ به‌م جۆره‌یش هیچ هیوایه‌ك بۆ مامۆستاكه‌ی ناهێڵێته‌وه‌ تاوه‌كو پاره‌ی وانه‌ بێژییه‌كه‌ی بدات، ناچار پرۆتاگۆره‌س ده‌چێت و له‌ دادگا شكاتی لێده‌كات و ده‌ڵێت قوتابیه‌كه‌م پاره‌ی وانه‌ بێژیه‌كه‌ی نه‌داوه‌ پێم.

پرۆتاگۆره‌س مامۆستایه‌كی به‌ ئه‌زموون بوو وه‌ به‌گوێره‌ی لێكده‌نه‌وه‌كه‌ی خۆی ئه‌و شكاته‌ی كردبووی له‌ ئیۆسالۆس ده‌بووه‌ هۆی ده‌ستكه‌وتنی پاره‌كه‌ی، وه‌ به‌م جۆره‌ لێدكی ده‌دایه‌وه‌.

هه‌موو كه‌یسێك له‌ زانكۆ دوو ئه‌گه‌ری هه‌یه‌، یان ده‌یبه‌یته‌وه‌ یاخود ده‌دۆرێنیت:

  1. گه‌ر بیبه‌مه‌وه‌: ئه‌وا به‌ گوێره‌ی یاسای دادگا ده‌بێت ئیۆسالۆس قه‌ره‌بووم بكاته‌وه‌ واته‌ پاره‌ی وانه‌بێژیه‌كه‌یم بداتێ.
  2. گه‌ر بیدۆڕێنم: ئه‌وا ئیۆسالۆس كه‌سیه‌كه‌ ده‌باته‌وه‌، به‌م جۆره‌یش به‌ گوێره‌ی كۆنتراكته‌كه‌ی نێوانمان ده‌بێت ئیۆسالۆس كرێیی وانه‌بێژیه‌كه‌م بداتێ.

بۆیه‌ پرۆتاگۆره‌س زۆر دڵخۆش بوو چونكه‌ به‌گوێره‌ی لێكدانه‌وه‌كه‌ی ئه‌و به‌هه‌موو جۆرێك پاره‌كه‌ی ده‌ستده‌كه‌وته‌وه‌.

له‌لایه‌تی تره‌وه‌، كاتێك هه‌والیان دا به‌ ئیۆسالۆس كه‌ گوایه‌ مامۆستا كۆنه‌كه‌ی له‌ دادگا شكاتی لێكردووه‌ وه‌ داوای پاره‌كه‌ی ده‌كات، كه‌مێك سه‌غله‌ت بوو له‌ سه‌ره‌تادا، به‌لام دواتر ئیۆسالۆس كه‌ سێكی بلیمه‌ت بوو له‌رووی لۆجیكیه‌وه‌ ئه‌نالایزی كه‌یسه‌كه‌ی كرد و گه‌یشته‌ ئه‌م لێكدانه‌وه‌یه‌:

  1. گریمان ده‌یبه‌مه‌وه‌، ئه‌و كاته‌ به‌ بریاری دادگا نابێت پاره‌ بده‌م به‌ مامۆستاكه‌م.
  2. گریمان ده‌یدۆرێنم، ئه‌و كاته‌ به‌ گوێره‌ی گرێبه‌سته‌كه‌ی نێوان من و پرۆتاگۆره‌س نابێت هیچ پاره‌یه‌ك بده‌م به‌ مامۆستاكه‌م، چونكه‌ گرێبه‌سته‌كه‌ روونه‌ كه‌ باسی له‌وه‌كردووه‌ له‌ ئه‌گه‌ری بردنه‌وه‌ی یه‌كه‌م كه‌یسدا ئه‌وا پاره‌ی وانه‌بێژیه‌كه‌ ده‌درێت به‌ پڕۆتاگۆره‌س.

پرسیار ئه‌وه‌یه‌ ئایا كام لێكدانه‌وه‌ ڕاسته‌؟ قوتابی یان مامۆستا؟ پرۆتاگۆره‌س یان ئیۆسالۆس؟

 ئه‌م چیرۆكه‌ تایبه‌ته‌ به‌ نووسه‌ره‌ی لاتینی Zulus Gullies له‌ كتێبی ئه‌ته‌كیه‌ ساباتی شه‌وانه‌وه‌ باسی كردووه‌.

سه‌رچاوه‌:

ویكیپیدیا

 

 

 

Advertisements

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s